Í byrjun maí verður haldið námskeið í umbroti og framleiðslu í InDesign og sjónum beint sérstaklega að umbroti dagblaða, tímarita og fréttabréfa. Kennari á námskeiðinu er Sæmundur Freyr Árnason prentsmiður sem var um árabil framleiðslustjóri Fréttablaðsins.
„Frábært umbrot er geta endurtekið grunnútlit útgáfunnar það vel að augljóst er að um sömu vöru er að ræða en frelsi innan þeirra hönnunar til að geta leikið sér,“ segir Sæmundur um þau vinnubrögð sem hann vonast til að þátttakendur á námskeiðinu tileinki sér. Hann sá um stærð tölublaða og auglýsingahlutfall í samvinnu við ritstjórn og auglýsingadeild, skipulag á mannauði, vöktum og innkaupum á aðföngum fyrir prentsmiðjuna, svo sem pappír og farva. Í dag starfar hann við kennslu og ráðgjöf í umbroti og hönnun, meðal annars fyrir Iðuna fræðslusetur. Þátttakendur eiga von á hagnýtu námskeiði.
Hvað lærir maður í framleiðslu dagblaða sem nýtist beint í InDesign?
„Vinnuhraði er auðvitað góður kostur að hafa, en ef þú vinnur verk á rangan hátt mjög hratt er þá betra að bakka aðeins. Skipulag og réttur undirbúningur er mun betri kostur. Ef þú getur þér tíma í upphafi verksins til að undirbúa þig, þá ertu kominn með handrit sem auðvelt er að fara eftir og einfalt að endurtaka,“ segir Sæmundur.
Hvernig var venjulegur dagur í vinnunni?
„Það sem var skemmtilegast við að vinna á dagblaði var að þú komst að tómu blaði á hverjum morgni. Við þurftum alltaf að klára blaðið fyrir “deadline”. Það var ekkert annað í boði. Alltaf komu upp atriði sem þurfti að finna lausnir við. Oft þurfti ég að breyta stærðinni á blaðinu vegna breytinga á augýsingafjölda. Skemmtilegustu dagarnir voru þegar mikið var að gerast í þjóðlífinu.“
Fyrir hverja er þetta námskeið sérstaklega gagnlegt?
„Hugmyndin að þessu námskeiði er fyrst of fremst hugsuð fyrir þá sem eru að vinna að umbroti á fréttabréfum, fréttablöðum og tímaritum. Skiptir þá engu máli hvort nemendur komi úr grafískri miðlun eða grafískri hönnun eða hvort blaðið sé prentað á glanspappír í A4 broti eða í dagblaðastærð.“
Hvað heldur þú að þátttakendur get gert eftir námskeiðið sem þeir gátu ekki áður?
„Áherslan verður að undirbúa verkefnið vel. Gott template-skjal. Faglega unnin stílsnið og réttar stillingar fyrir prentun.“
Námskeiðið er lýst sem „hagnýtu“ – hvernig kemur það fram í kennslunni?
„Á námskeiðinu búa nemendur til sín template-skjöl fyrir bæði tímarit og dagblað með öllum þeim stillingum sem þarf til að búa til faglegan prentgrip. Farið verður vel yfir það verklag sem hefur gefist best við gerð blaða. Samskiptaleiðir við viðskiptavini, skil á efni og slíkt.“
Hvað skilur að gott umbrot frá frábæru umbroti?
„Það er ekki mikið mál fyrir góðan hönnuð að búa til gott fyrsta tölublað. Oft er nægur tími til að hugsa og prófa allskonar hugmyndir með það efni sem nota á. En svo þarf að gera tölublað númer tvö og þrjú og seinna númer 15. Hversu mikið af hönnuninni í fyrsta tölublaði lifir enn? Frábært umbrot er geta endurtekið grunnútlit útgáfunnar það vel að augljóst er að um sömu vöru er að ræða en frelsi innan þeirra hönnunar til að geta leikið sér. Við viljum öll setja okkar mark á það sem við sendum frá okkur og með góðu samstarfi efnishöfunda og umbrots verða til frábærar síður.“
Hvað heillaði þig upphaflega við umbrot og framleiðslu?
„Það að vinna að verki sem neytendur nota og hafa skoðanir á. Ég hef unnið við að búa til dagblöð og tímarit í áratugi og það veitir mér enn þá gleði að sjá einhvern lesa það sem ég hef átt þátt í að búa til. Að sjá árangur erfiðs míns í höndum lesenda er það sem gleður mig enn í dag sem umbrotsmanns. Í vinnu minni þar sem ég er að hugsa um framleiðsluna var það þetta risastóra púsluspil sem þurfti að ganga upp. Þetta var mín hugar-leikfimi.“
Hvað finnst þér skemmtilegast við að kenna þetta efni? „Þessi vinna var mjög stór hluti af minni starfsævi til þessa og ég hef unnið með miklum fjölda skemmtilegra umbrotsmanna. Við erum fólk sem vinnum við að láta strik, kassa og stafi líta vel út. Það eru ekki allir gerðir fyrir það. Ef ég get fengið að eiga nokkra klukkutíma í að tala um og miðla því sem ég hef lært til fólks með sama áhuga á þessum hluta fagsins þá er það tíma vel varið.“
Hvað vonar þú að þátttakendur taki með sér eftir námskeiðið?
„Ég vona að þetta búi til grunn að verkferli þar sem umbrotsmaður og ritstjóri geti unnið blað saman á faglegan hátt og blaðið sé þannig unnið að auðvelt sé að vinna það aftur og aftur án þess að vera finna upp hjólið í hvert skipti.“
Hvaða dagblað heldur þú upp á umbrotsins vegna? En hvaða tímarit? Er eitthvað fréttabréf þarna úti sem við vitum ekki af og er vel brotið um og alveg til fyrirmyndar?
„Eftir uppgang netmiðlanna hafa gömlu risarnir í blaðaútgáfu endurhugsað tilgang prentmiðlanna sinna og margir hafa endurhannað prentútgáfunar sínar. Eitt blað sem ég hef alltaf haldið uppá erBerlingske Tidende í Danmörku. Þar eru strangar reglur í umbroti varðandi stærðir á fyrirsögnum, lengdir á texta og almennt um hlutföll. En innan þessara reglna er oft verið að leika sér og reglur stundum brotnar rétt. Þetta á sérstaklega við um helgarútgáfuna, Weekendavisen, sem er í broad-sheet útgáfu og fjallar meira um heimsmálin og menningu en daglegt streð Dana. Þar er textameðferðin notuð oft mjög skemmtilega og notkun á grafík og teikningum mikil.
Pappírsfréttamiðlar eru lúxusvara þegar við erum orðin svo vön að fá fréttir af skjá og því að sjá þegar prentmiðlar eru notaðir á skemmtilegri og fallegri hátt en hægt er að gera á fréttasíðum netsins þá hef ég ekki of miklar áhyggjur af framtíð fallegs prentefnis.“
Skráðu þig á námskeiðið hér.
Sæmundur er hrifinn af þróun Berlingske og Weekendavisen en hér að neðan má sjá framstillingu dagblaða og helgarblaða á vefnum þeirra: